Zoom – przewodnik dla rodziców

07.10.2020

Photo by Gabriel Benois on Unsplash


Choć Zoom nie jest nowinką na rynku aplikacji mobilnych (istnieje od 2013 r.), wielu z nas usłyszało o nim dopiero wiosną tego roku, kiedy – ze względu na pandemię koronawirusa – stał się najpopularniejszą platformą do wideokonferencji i spotkań online. Popularność Zooma zaskoczyła chyba nawet jego twórców – wystarczy powiedzieć, że w ciągu zaledwie jednego tygodnia w marcu 2020 r. aplikację pobrało ponad 20 milionów nowych użytkowników. Tym samym Zoom znalazł się na drugim miejscu (zaraz po TikToku) wśród najczęściej pobieranych aplikacji w App Store i Sklepie Play[1], zdecydowanie wyprzedzając Skype’a czy Google Hangouts.

Mimo że znajdziemy go tam w kategorii „biznes” i to właśnie z myślą o pracownikach biurowych został stworzony, okazało się, że równie chętnie korzystają z niego zmuszone szybko przestawić się na nauczanie zdalne szkoły. Łatwe w obsłudze, bezpłatne oprogramowanie, z którego można korzystać bezpośrednio w przeglądarce internetowej, szturmem podbiło także polskie szkoły i uczelnie. Masowe korzystanie z Zooma ujawniło jednak również szereg problemów, związanych przede wszystkim z prywatnością i bezpieczeństwem podczas spotkań online. Twoje dziecko prawdopodobnie miało już możliwość korzystania z Zooma, a może nawet było świadkiem tzw. zoombombingu. Z naszego poradnika dowiesz się, czym jest Zoom, jak działa, a także poznasz sposoby na jego bezpieczne używanie.

Czym jest Zoom?

Zoom to aplikacja oferująca możliwość odbywania wideokonferencji, działająca zarówno na komputerach stacjonarnych i laptopach, jak i urządzeniach mobilnych. Uczestnicy spotkania mogą nawzajem udostępniać sobie obraz ze swojej kamery lub pulpit swojego komputera. Mogą także rozmawiać ze sobą na czacie. Za popularność Zooma odpowiada jednak przede wszystkim jego niezawodność. Program działa nawet przy słabym połączeniu internetowym, kiedy inne tego rodzaju aplikacje zawodzą. Zoom jest też bardzo prosty w obsłudze. Nie trzeba nawet instalować aplikacji, wystarczy otworzyć przeglądarkę internetową i podać kod przesłany przez organizatora wideokonferencji. Nie ma też barier finansowych. Wszystkie najważniejsze funkcje dostępne są w bezpłatnej wersji aplikacji, a limit uczestników jednego spotkania wynosi 100 osób. Płatna wersja oferuje dodatkowe rozwiązania, takie jak możliwość nagrywania wideokonferencji, i znosi ograniczenia dotyczące ilości uczestników czy czasu trwania spotkania.

Jak działa Zoom?

Aby korzystać z Zooma na urządzeniu mobilnym, należy pobrać aplikację ze sklepu i podać link lub meeting ID przesłane przez organizatora. Co ważne, możemy swobodnie dołączyć do spotkania, nie zakładając konta w aplikacji, choć oczywiście jej twórcy będą nas do tego zachęcać. Warto pamiętać, że smartfon lub komputer, z którego korzystamy, powinien mieć sprawną kamerę oraz głośnik lub wyjście słuchawkowe. Korzystanie z Zooma na komputerze wygląda bardzo podobnie. Wystarczy kliknąć w link przesłany przez organizatora spotkania (np. nauczyciela), a w razie ewentualnych problemów z połączeniem – podać tzw. meeting ID, które również przesyła nam organizator.

Można też pobrać aplikację w wersji desktopowej ze strony: https://zoom.us/download i uczestniczyć w wideokonferencji za jej pośrednictwem. Nie wymaga to zakładania własnego konta. Jeśli wideokonferencja, do której dołączamy, ma formę wykładu, najlepiej wyłączyć swoją kamerę i mikrofon, aby jej nie zakłócać przypadkowym udostępnieniem swojego pulpitu czy domowych dźwięków.  

Jeżeli natomiast sami chcemy rozpocząć wideokonferencję i zaprosić do niej inne osoby, niezbędne jest założenie konta w aplikacji. Pojawi się tam wówczas duży pomarańczowy przycisk z ikoną kamery i podpisem „New meeting”, po którego kliknięciu otrzymamy identyfikator spotkania, czyli wspomniany już meeting ID. Należy go udostępnić wszystkim osobom, które chcemy zaprosić do udziału w spotkaniu online. Uczestników, którzy mają konta na Zoomie, możemy zaprosić bezpośrednio z poziomu aplikacji, pozostałym najlepiej wysłać maila lub SMS-a.

Co jeszcze potrafi Zoom? W aplikacji można ustalić harmonogram spotkań odbywających się o stałych porach, wówczas będą one tworzone automatycznie, z tym samym meeting ID. Ponadto wersja desktopowa Zooma daje możliwość zamiany znajdującego się za nami tła na wirtualne: możemy wybrać jedną z dostępnych w programie opcji albo dodać własne. W tym celu w trakcie trwania spotkania należy puknąć w trzy kropki u dołu ekranu, wybrać „More”, a potem „Virtual Background”.

W jaki sposób nauczyciele używają Zooma?

Nauczyciele mogą w różny sposób wykorzystywać Zooma do prowadzenia lekcji:

  • od klasycznego wykładu,
  • przez udostępnianie ekranu poszczególnym uczniom,
  • aż po odpowiadanie na ich pytania dotyczące samodzielnie przerobionego materiału.

Na Zoomie mogą też odbywać się indywidualne konsultacje czy mniej formalne zajęcia, np. godziny wychowawcze. Ze względów bezpieczeństwa nauczyciele mogą ograniczyć dostęp do lekcji tylko do zalogowanych użytkowników aplikacji. Jest to uzasadnione rozwiązanie, biorąc pod uwagę problemy z prywatnością które opiszemy poniżej. Udostępnienie lekcji tylko tym osobom, które posiadają konta na Zoomie, może bowiem zabezpieczyć spotkania przed nieproszonymi gośćmi.

Co dzieci mogą robić w Zoom?

Zoom daje uczniom szereg możliwości interakcji: m.in.

  • udostępnianie swojego ekranu,
  • dodawanie komentarzy do dokumentu otwartego na komputerze innego ucznia,
  • zbieranie pomysłów w trakcie burzy mózgów,
  • praca w podgrupach (tzw. pokojach),
  • wysyłanie wiadomości do całej klasy (czat grupowy)
  • wysyłanie wiadomości indywidualnie do poszczególnych uczniów (czat prywatny, do którego nauczyciel nie ma dostępu). Kiedy uczeń chce zadać pytanie, może wirtualnie podnieść rękę lub wpisać je na czacie.

Co to jest zoombombing?

Zoombombing to inaczej przechwytywanie trwających na Zoomie sesji, np. lekcji, przez nieupoważnione osoby. W trakcie pierwszych miesięcy nauczania zdalnego – zanim aplikacja wprowadziła nowe zabezpieczenia – zdarzały się one dosyć często. Nieproszony gość na lekcji zwykle udostępniał uczniom i nauczycielowi swój ekran, wyświetlając nieodpowiednie materiały, np. treści pornograficzne. Bezpośrednią przyczyną zoombombingu jest łatwość dołączenia do spotkania w aplikacji. Nietrudno znaleźć w sieci identyfikator spotkania, co umożliwia „dowcipnisiom” łatwe zakłócanie lekcji czy wykładów. Z powodu takich praktyk w wielu szkołach i uczelniach, m.in. w USA, zakazano nauczycielom i wykładowcom korzystania z Zooma. W ciągu ostatnich kilku miesięcy aplikacja wprowadziła jednak szereg nowych sposobów zabezpieczania wideokonferencji, z których mogą korzystać nauczyciele i uczniowie.

Jak bezpiecznie korzystać z Zooma?

Jeśli uczniowie wiedzą, że podczas lekcji nie będą korzystać z kamery i mikrofonu, powinni jeszcze przed jej rozpoczęciem wyłączyć te opcje (odpowiednie ikony u dołu ekranu powinny być przekreślone). Również sam gospodarz spotkania może wyłączyć wszystkie kamery i mikrofony uczestników, nie dając im szansy „przejęcia” ekranu podczas lekcji.

Wśród możliwości zabezpieczenia lekcji online pojawiły się także nowości. Opcja blokady wirtualnej klasy polega na zablokowaniu sesji Zoom, która już się rozpoczęła, tak by nikt więcej nie mógł do niej dołączyć (funkcja „Lock meeting”). Aktualna wersja aplikacji dla użytkowników edukacyjnych zawiera też domyślnie ustawienie, które pozwala na współdzielenie ekranu wyłącznie gospodarzowi spotkania („Host only”). Dodana została także funkcja tzw. poczekalni, do której trafiają wszyscy uczestnicy, którzy chcą dołączyć do spotkania. Aby mogli wziąć w nim udział, muszą zostać najpierw zaakceptowani przez gospodarza. Istnieje też możliwość zablokowania czatu, by uczniowie nie mogli wysyłać sobie podczas lekcji prywatnych wiadomości. Nieproszonego gościa można natomiast usunąć z sesji, najeżdżając na jego nazwę użytkownika i wybierając opcję „Remove”. Usunięty użytkownik nie może ponownie dołączyć do spotkania.

Z zabezpieczeń można korzystać już na etapie planowania zajęć. Nauczyciel może np. użyć losowego ID spotkania zamiast stałego identyfikatora dla wszystkich lekcji. Dodatkowo każdą lekcję można zabezpieczyć hasłem, które znać będą wyłącznie uczniowie. Inne możliwości to obowiązkowa rejestracja uczestników, zezwalanie na dołączanie do zajęć tylko zalogowanym użytkownikom Zooma, wyłączenie możliwości dołączenia do spotkania przed gospodarzem czy zablokowanie uczniom możliwości robienia adnotacji na udostępnionym ekranie[2].

Jak Zoom troszczy się o prywatność użytkowników?

Niestety jeśli chodzi o ochronę prywatności, Zoom ma na swoim koncie co najmniej kilka wpadek. Jedną z nich było przekazywanie danych dotyczących użytkowników aplikacji (m.in. momentu otwarcia aplikacji, modelu urządzenia, z jakiego korzystają oraz danych operatora komórkowego) Facebookowi. O zbieraniu i przekazywaniu tych danych Zoom nie informował swoich użytkowników.

Po wyjściu sprawy na jaw aplikacja zakończyła jednak współpracę z Facebookiem. Jeszcze większym problemem okazała się wersja Zooma na urządzenia MAC. Z powodu luki w oprogramowaniu pozwalała niepowołanym osobom na zdalne uruchomienie kamery komputerowej i podglądanie prywatnego życia użytkowników. Wiadomo też, że wideokonferencje odbywające się na Zoomie nie są w pełni szyfrowane. Dlatego warto ograniczyć jego stosowanie do celów edukacyjnych czy biznesowych, nie dzieląc się z innymi użytkownikami prywatnymi informacjami. Dzieci powinny korzystać z Zooma poprzez szkolne adresy e-mail, bowiem szkolne subskrypcje zapewniają silniejszą ochronę prywatności. Najmniej rekomendowanym sposobem logowania do Zooma jest natomiast używanie w tym celu konta na Facebooku.

Jak więc widać, Zoom – mimo że świetnie wpisał się w społeczne potrzeby podczas pandemii koronawirusa – nie jest pozbawiony wad, a korzystanie z niego bez zadbania o opcje chroniące prywatność może nas narazić na niemiłe niespodzianki. Nie oznacza to jednak, że aplikacja jest do niczego. Używana w celach edukacyjnych bądź zawodowych, z zachowaniem ustawień zapewniających bezpieczeństwo, doskonale spełnia swoją podstawową funkcję, jaką jest możliwość prowadzenia wideokonferencji, wykładów, lekcji czy webinarów online.

Autorka: Joanna Szymańska


[1] Źródło: https://spidersweb.pl/2020/04/zoom-co-to.html. [2] Więcej o bezpiecznym korzystaniu z Zooma: https://zoom-video.pl/najlepsze-praktyki-zabezpieczania-wirtualnej-klasy/.


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Facebook w pigułce – przewodnik dla rodziców

TikTok – przewodnik dla rodziców

Instagram – przewodnik dla rodziców