Przemoc werbalna i media społecznościowe

16.06.2020

Photo by Kat J on Unsplash


Z przemocą werbalną dzieci i młodzież mogą spotkać się niemal wszędzie: w relacjach z rówieśnikami, w rodzinie, a także w Internecie. Nadużycia słowne przybierają najczęściej postać agresywnej krytyki, ośmieszania, poniżania czy wyzwisk.

Charakterystyczne dla tej formy przemocy jest właśnie poniżanie przez sprawcę drugiej osoby, wzbudzanie w niej poczucia winy i bezradności. Zaatakowany nie jest w stanie wyrazić własnych uczuć i potrzeb, a sam sprawca czuje się nieomylny i nietykalny. Ponadto, jak wskazują psychologowie, przemoc werbalna może skutkować poważnymi problemami w przyszłości. Może wywoływać u osoby poszkodowanej m.in. stany lękowe, zaniżoną samoocenę, depresję, a nawet próby samobójcze.

Zerknijmy do badań na temat przemocy

O tym, jak powszechnym problemem jest przemoc z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, świadczą badania przeprowadzone przez Instytut Badań Edukacyjnych[1], według których aż 10% polskich uczniów jest systematycznie dręczonych, a ponad 60% przynajmniej raz zetknęło się z agresją werbalną. Najczęstsze formy cyberprzemocy to:

  • cyberbulling (długotrwałe nękanie z wykorzystaniem elektronicznych środków komunikacji);
  • flaming (agresywna wymiana zdań, np. na czacie lub w ramach grupy dyskusyjnej);
  • prześladowanie (regularne przesyłanie nieprzyjemnych wiadomości do ofiary za pomocą elektronicznych kanałów komunikacji);
  • kradzież tożsamości;
  • upublicznianie tajemnic;
  • śledzenie;
  • happy slapping (prowokowanie lub atakowanie innej osoby i dokumentowanie wydarzenia w postaci zdjęć lub filmu. Upublicznienie tych nagrań lub zdjęć w Internecie);
  • poniżenie,
  • wykluczenie i agresja techniczna.

Przemoc werbalną, z którą mamy do czynienia w Internecie, często określa się mianem hejtu. Są na nią narażeni przede wszystkim użytkownicy mediów społecznościowych, gdzie łatwo o nieprzychylne komentarze, ośmieszające wypowiedzi czy przezwiska. Wyższy poziom anonimowości i poczucie dystansu, jaki wytwarzają środki komunikacji elektronicznej, sprawiają, że sprawcy przemocy czują się bezkarni, traktując sieć jako miejsce, gdzie nie obowiązują żadne zasady współżycia społecznego czy normy zachowań.

Odmianą hejtu jest mowa nienawiści, czyli agresja werbalna skierowana wobec osoby lub grupy osób, które wyróżniają się inną narodowością, kolorem skóry, orientacją seksualną czy wyznaniem. To dosyć istotne rozróżnienie, ponieważ w przypadku mowy nienawiści mamy więcej możliwości reagowania na zaistniałą sytuację – choćby na gruncie prawnym. Możemy dochodzić swoich praw m.in. na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu karnego. Tymczasem hejt póki co nie jest pojęciem prawnym. W związku z czym mamy ograniczone możliwości walki z nim. To znaczy, że jest ścigany wyłącznie z oskarżenia prywatnego, tzn. że poszkodowany sam musi sporządzić akt oskarżenia, nie wystarczy zgłoszenie sprawy na policję czy do prokuratury).

Hejt w mediach społecznościowych. Co możemy zrobić?

Jak radzić sobie z hejtem w mediach społecznościowych? Przede wszystkim pamiętaj, że nie zostajesz z problemem sam. Nawet jeśli sam nie korzystasz z social mediów, ale widzisz, że Twojemu dziecku dzieje się krzywda, możesz działać. Szereg projektów mających na celu walkę z hejtem wśród dzieci i młodzieży prowadzi m.in. Fundacja „Dajemy Dzieciom Siłę”, za pośrednictwem której możesz uzyskać pomoc specjalistów.

Staraj się spokojnie rozmawiać z dzieckiem i wspólnie wypracować rozwiązania problemu. Nie panikuj i nie podejmuj pochopnych decyzji. Na przykład o odcięciu dziecku całkowicie dostępu do Internetu – to nie rozwiąże sprawy, a może spowodować, że dziecko nie zwróci się już do Ciebie o pomoc. Podobnie likwidacja konta w serwisie społecznościowym nie jest dobrym pomysłem – to tylko zachęci sprawcę przemocy do kolejnych ataków. Lepszym rozwiązaniem jest zgłoszenie hejtera do administratora serwisu, a dodatkowo zablokowanie przychodzących od niego wiadomości.

Zwróć też uwagę na to, czy Twoje dziecko nie wykazuje zachowań noszących znamiona przemocy. Częstą reakcją na agresję jest równie brutalny atak. Staraj się przekazywać dziecku wzorce empatii i współczucia. Poproś je, by stosowało w sieci zasadę: „nie mówię/ nie piszę w mediach niczego, czego nie byłbym w stanie powiedzieć podczas spotkania w cztery oczy”. Ważne jest też, by nauczyło się reagować wówczas, gdy hejt nie dotyka go bezpośrednio, ale dotyczy kogoś ze znajomych czy przyjaciół. Walka z przemocą werbalną w Internecie to bowiem obowiązek nas wszystkich – bez względu na wiek.

Autorka: Zofia Kortas


[1] Źródło: http://www.ibe.edu.pl/pl/kontakt/381-przemoc-w-polskiej-szkole-jak-naprawde-wyglada


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Co to jest cyberprzemoc i jak się przed nią chronić?

Patotreści w Internecie. Czego się obawiać?

Wybieramy treści dla dzieci: bajki, filmy, gry

Wizerunek dziecka w mediach społecznościowych

Media społecznościowe i licealiści – co trzeba wiedzieć?