Patotreści w Internecie. Czego się obawiać?

30.03.2021

Photo by Boudewijn Huysmans on Unsplash


Według najnowszego (2019) raportu [1] z badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę i Puzzle Research realizowanym we współpracy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, o patotreściach słyszało 84% badanych nastolatków w wieku 13–15. Czym są patotreści i czego jako rodzice możemy się obawiać?

Treści szkodliwe

Patotreści (przedrostek pato– oznacza patologię) to szkodliwe materiały zamieszczane w internecie, promujące niebezpieczne zachowania i wywołujące negatywne emocje u odbiorcy. Prócz pornografii materiały te mogą zawierać przemoc, zachowania ryzykowne (używanie narkotyków, alkoholu), zachowania destrukcyjne i autodestrukcyjne, jak samookaleczenia, czy próby samobójcze. Patotreści często przekazywane są w formie patostreamów, czyli transmisji internetowych na żywo. On-line można obejrzeć przykładowo libację alkoholową czy sceny przemocy domowej, w tym seksualnej.

Jak wygląda patostream?

Zazwyczaj jedna kamera rejestruje widok danego pomieszczenia, w tym uczestników danego wydarzenia. Czas trwania streamu jest różny, od kilkudziesięciu minut do kilku dni. Streamerzy nie przechowują zapisu nagrania, ale fragmenty nagrywają ich fani – shoterzy, którzy wrzucają je do sieci (np. na YouTube).

Kontrowersja podnosi oglądalność

Część patostreamerów wywodzi się ze środowiska graczy, którzy streamowali gry. Porzucili to jednak, gdy okazało się, że relacjonowanie kontrowersji podnosi oglądalność i zwiększa zysk. Widzowie mogą wpłacić patostremerowi dowolną kwotę na konkretny, wcześniej ustalony cel – jak czytamy w raporcie może być to przykładowo zrobienie imprezy alkoholowej czy zniszczenie fotelu lub spalenie jakiegoś przedmiotu w mieszkaniu, jeśli suma dotacji przekroczy 1000 zł. (przykład z raportu).

Popularność

Patostremerzy cieszą się popularnością, jeden z nich przed zamknięciem konta na YouTube, „miał na swoim kanale prawie 15 mln wyświetleń i ponad 160 tys. łapek w górę” (Raport „Patotreści w internecie”, s. 18). Wspomniane na wstępie 84% nastolatków, które słyszało o patotreściach, także dobrze obrazuje skalę zjawiska. Młodzież rozmawia ze sobą o streamach, a stwierdzenia, których użyli na wizji autorzy czasowo wchodzą do słownika młodych ludzi.

Niepokojące doświadczenie

Dla większości badanych nastolatków, którzy mieli styczność z patotreściami, ich oglądanie to niepokojące doświadczenie. Młodzi ludzie mają świadomość tego, że treści te są szkodliwe, zachęcają innych do naśladowania patologicznych zachowań i powinny być zakazane. Jednocześnie są przekonani, że to dobry sposób na zarabianie pieniędzy oraz że patostremy pokazują prawdziwe życie. 

Wpływ patostremów na dzieci

Materiały te promują przemoc, zażywanie substancji psychoaktywnych, poniżanie innych osób. Chodź nie ma jeszcze badań dotyczących wpływu tego typu treści na rozwój dzieci, autorzy raportu nie mają wątpliwości, że ta forma patologizacji z całą pewnością jest szkodliwa. Cytując fragment sprawozdania „kontakt z patotreściami może:

  • sprawić, że dziecko zaczyna postrzegać świat jako niezrozumiały, groźny, traci poczucie bezpieczeństwa, szczególnie kiedy bezkrytycznie odbiera przekaz płynący z patofilmów czy nie potrafi ich odpowiednio zinterpretować;
  • wpływać na kształtowanie nieprawdziwych przekonań na temat świata i ludzi;
  • zachęcać do zachowań szkodliwych dla zdrowia i niebezpiecznych kontaktów;
  • generować takie emocje, jak: niepokój, lęk, wpływać na obniżenie nastroju lub nadmiernie pobudzać, a nawet uzależniać;
  • wpływać na desensytyzację (znieczulenie) na bodźce, które pojawiają się w patotreściach, tj. przemoc, agresję, seksualizację” (Raport „Patotreści w internecie”, s. 26).

Prewencja

Wydaje się, że nie ma prostych i dokładnych zaleceń, które uchroniłyby dziecko przed patologizującym doświadczeniem tego typu. Rozumne towarzyszenie dziecku w jego rozwoju, realizowane m.in. poprzez niespieszne i nie emocjonalne wyjaśnianie obserwowanych przez dziecko zjawisk może stanowić jedynie ogólne wskazanie. Tego typu działania powinny wyposażyć je w narzędzia osobowościowo-intelektualne, przy pomocy których samo będzie sprawnie poruszać się w coraz bardziej skomplikowanym świecie.

* Celowo nie używam pseudonimów patostreamerów, ponieważ moją intencją nie jest pośrednie promowanie zjawiska. Ale istnieją również pozytywne przedsięwzięcia streamerów, m.in. takich jak Tatostream o których napiszę kolejnym razem 😉

Autorka: Aneta Gop


Źródła: [1] https://fdds.pl/wp-content/uploads/2019/08/fdds-raport-patotresc-www.pdf


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Aplikacje wspierające zdrowie psychiczne

Jak w ciele tak w świecie. Parę słów o akceptacji.