Oko i technologia. Wzrok i ekrany. Co możemy dla siebie zrobić?

11.06.2020

Photo by Tommy van Kessel 🤙 on Unsplash


Technologia jest obecna w wielu aspektach życia i zmienia je w sposób widoczny gołym okiem. W tym artykule skupię się na tym, w jaki sposób nowoczesne wynalazki – pośrednio i bezpośrednio – wpływają na nasze samopoczucie i percepcję. Powiem o pozornie niepowiązanych ze sobą sprawach, czyli: promieniowaniu świetlnym, hormonach i…czerwonych/różowych okularach. Wielu celebrytów chętnie dodaje do swojego image okulary z czerwonymi szkłami. Czy to tylko moda, czy stoi za tym coś więcej? Jak to jest z tymi „różowymi okularami” w praktyce?

Ekspozycja na promieniowanie może być „solą w oku”

W zdigitalizowanym XXI wieku powiedzenie „patrzeć na świat przez różowe okulary” nabiera nowego znaczenia. Jeśli przyjrzymy się problemowi niebieskiego światła emitowanego przez ekrany urządzeń elektronicznych. Nasze oczy oraz skóra są wystawione na ten zakres promieniowania bardziej niż kiedykolwiek.  Z góry zaznaczę, że – jak ze wszystkim – kwestia reakcji organizmu na naświetlanie jest indywidualną sprawą, jednak wpływ fal promieniowania elektromagnetycznego na organizmy jest bezsporny. Ponieważ skutki ekspozycji na niebieskie światło to temat dość często podnoszony przez opinię publiczną, zajmijmy się tym od strony stricte „technicznej”.

Światło czyli energia

Każda z długości fal świetlnych (które my widzimy z widzialnej części jako całe spektrum kolorów) to dawka energii. Im krótsza długość fal świetlnych, tym więcej „mocy” zawiera. Światło czerwone to najdłuższe fale. Światło niebieskie mieści się w zakresie 380–500 nanometrów i jest na drugim końcu skali światła widzialnego. Dalej jest niewidzialny ultrafiolet, co oznacza że jest najbardziej naładowanym przedziałem w tej kategorii. Co to oznacza w praktyce dla naszego zdrowia?

Nadmiar zdecydowanie szkodzi

Rytm dobowy ludzkiego organizmu jest regulowany przez hormon zwany melatoniną, który jest wytwarzany przez szyszynkę, siatkówkę oka oraz wyspecjalizowane komórki układu trawiennego. Melatonina odpowiada za jakość snu (i co za tym idzie – za regenerację) a także wpływa pozytywnie na odporność. Wydzielanie hormonu jest hamowane przez receptory reagujące na światło, dlatego dostarczanie fal elektromagnetycznych, zwłaszcza emitowanych przez nienaturalne źródła, wpływa niekorzystnie na organizm. W dzisiejszych czasach, nasyconych elektroniką, nawet żarówki w domu zbudowane są z diod LED, które emanują głównie światłem niebieskim i zielonym – czyli wysokoenergetycznym. Ten sam zakres promieniowania wydzielają telewizory, monitory i urządzenia mobilne. Jesteśmy zewsząd bombardowani bodźcami elektromagnetycznymi, które zakłócają wydzielanie melatoniny i wywołują nadmierne pobudzenie. Co zrobić aby poprawić samopoczucie
i eliminować negatywne skutki naświetlania?

„Różowe okulary” dla zdrowych oczu

Z pomocą może nam przyjść wiedza i – paradoksalnie – technologia użytkowa. W światłolecznictwie stosuje się różne rodzaje filtrów, które przepuszczają konkretne zakresy promieniowania. Filtry czerwone stosuje się do blokowania fal wysokoenergetycznych – czyli niebieskich. Idąc tym tropem, można śmiało stwierdzić, że okulary wyposażone w czerwone szkła są pomocne w ograniczeniu dopływu światła  niebieskiego do oczu. Mogą się sprawdzić podczas czasu spędzanego przed ekranem bądź monitorem. Szczególnie, że w obecnej sytuacji z COVID-19 podczas przymusowego #zostanwdomu nadmiernie z nich korzystamy. Patrzenie na świat „przez różowe okulary” dosłownie
i w przenośni może podnieść komfort i jakość codziennego życia. Czerwone szkła blokują większość (lub 100%, w zależności od użytych materiałów) wysokoenergetycznego światła, dzięki czemu nie hamują wydzielania melatoniny. Należy jednak pamiętać o tym, że zmieniają percepcję barw i o ile sprawdzą się przy ograniczaniu wpływu na samopoczucie podczas korzystania z urządzeń elektronicznych, to nie są wskazane przy prowadzeniu pojazdów, ponieważ zaburzają odbiór sygnalizacji świetlnej.

Ogranicz korzystanie z urządzeń

Żyjemy w czasach, kiedy technologia jest nieodłącznym elementem naszego życia. Sprowadza się to do tego, że każdego dnia jesteśmy wystawieni na działanie niebieskiego światła przez bardzo długi czas. Pomimo faktu, że rogówka i soczewka – zewnętrzne części oka – świetnie blokują wysokoenergetyczne fale, to przy długotrwałym naświetlaniu odczuwają jego skutki. Krople stosowane na „zmęczone oczy” nie eliminują problemu, jedynie doraźnie znoszą objawy.

Jeśli nie musisz, nie korzystaj z komputera, smartfona, czy tabletu. Ze względu na ilość energii zawartej w niebieskim świetle, działa ono pobudzająco na organizm, co niesie ryzyko trudności z zasypianiem. Szkodliwe jest szczególnie dla młodych użytkowników nowoczesnych technologii, gdyż w dłuższej perspektywie powoduje problemy z koncentracją, zakłóca ich zegary biologiczne. U dzieci poziom melatoniny spada dwukrotnie, dlatego tak ważne jest ograniczanie im dostępu do elektronicznych gadżetów w porze wieczornej. Wszystkie wymienione skutki uboczne korzystania z nowoczesnych technologii możemy łatwo ograniczyć, wystarczy trochę zdrowego rozsądku i dbałości o własne zdrowie. Dla własnego dobra organizuj sobie i bliskim #cyfrowydetoks.

Autor: Jakub Turkowski


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Technologia w naszych rękach – jak równoważyć obciążenia dłoni

Odcinek szyjny i telefon, krótka historia toksycznego związku.