Informacje – jak je czytać i tłumaczyć dzieciom

15.09.2021

Photo by Julius Drost on Unsplash


Jak czytać informacje? Przede wszystkim należy to robić, przesiewając je przez sito swojego zdrowego rozsądku i sprawdzając je pod kątem wiarygodności. Metody radzenia sobie z fałszywymi informacjami zalewającymi nas w dobie cyfryzacji życia – gdy duża jego część toczy się w serwisach społecznościowych, a stworzenie fake newsa jest niezwykle łatwe – przedstawiliśmy we wcześniejszych artykułach.

Gdy już dokonamy weryfikacji wiadomości, zastanówmy się przede wszystkim, czy dzielenie się nimi z uczniami jest w ogóle konieczne. Z pewnością wiele tu zależy zarówno od wieku, jak i indywidualnej dynamiki rozwoju intelektualnego dzieci. Kilkulatkowi z pewnością nie będą potrzebne informacje z zakresu np. polityki, gospodarki, przestępczości (poza tymi, które są niezbędne, by nauczyć dziecko dbałości o bezpieczeństwo), katastrof naturalnych czy życia celebrytów.

Język przekazywania informacji, a wiek dziecka

Im uczeń starszy, tym szerszy jest zakres tematyczny wiadomości, którymi warto się z nim dzielić. Także ilość detali, których przekazywanie jest zasadne, wzrasta wraz z wiekiem odbiorcy. Ta sama wiadomość powinna być inaczej przedstawiona dziecku w okresie nauczania początkowego, inaczej wczesnemu nastolatkowi, a jeszcze inaczej młodzieży uczącej się w szkole średniej. Tym ostatnim w zasadzie większość rzetelnych, wiarygodnych informacji można przekazywać już jak dorosłym (czyli w pełnym brzmieniu), jedynie dodając wyjaśnienia w tych miejscach, gdzie pojawiają się zagadnienia niezrozumiałe z powodu braków w wiedzy odbiorcy wynikających z nieukończenia jeszcze etapu nauki w szkole średniej, no i z braku doświadczenia życiowego.

Informacje w praktyce

Jak to wygląda w praktyce? Jeśli zechcemy omówić na przykład wiadomość dotyczącą przewidywań naukowców na temat dalszego przebiegu globalnego kryzysu klimatycznego, to z pewnością nie powinniśmy dzieciom niebędącym jeszcze nastolatkami podawać informacji, że gdy zostaną one dorosłymi, to świat może już być pustynią, której ogromna część nie będzie się nadawała do zamieszkania, a o wodę i żywność będą się toczyły krwawe walki. Najmłodszym dzieciom wystarczy powiedzieć, że dla dobra nas wszystkich konieczna jest dbałość o przyrodę polegająca na niezaśmiecaniu otoczenia, segregowaniu śmieci czy zakręcaniu wody podczas mycia zębów.

Nieco starszym dzieciom można już wspomnieć o tym, że śmieci stwarzają zagrożenie dla zwierząt. Woda jest coraz cenniejszym zasobem, a marnowanie jej może sprawić, że w niedalekiej przyszłości konieczne będzie racjonowanie. Przez to również żywność będzie szybko drożała.

Młodzieży uczęszczającej już do szkoły średniej warto przedstawić całokształt zagrożeń. Tu jednak trzeba uważać, by nie wpaść w pułapkę. Nastolatek może nam bowiem zacząć zadawać szczegółowe pytania. Dlatego zanim zdecydujemy się na przekazanie takich informacji młodzieży, powinniśmy zastanowić się, czy sami dobrze orientujemy się w zagadnieniach, które mamy zamiar omawiać. Przygotowując się do prezentacji takiej wiadomości, powinniśmy w przypadku nie w pełni dla nas jasnych elementów dokonać researchu, czyli uzupełnić swoją własną wiedzę na dany temat.

Pytania bez odpowiedzi

A jeśli zdarzy się tak, że mimo naszego starannego przygotowania uczeń jednak zada nam pytanie, na które nie znamy odpowiedzi? Nie udawajmy, że pytania nie było. Nie próbujmy się migać. Niepewna odpowiedź, może się na nas zemścić utratą zaufania ucznia i jego wiary w nasze kompetencje. Powiedzmy uczciwie, że nie jesteśmy pewni i zaproponujmy wspólne poszukiwanie odpowiedzi. Przy okazji możemy też młodym pokazać, jak odsiewać informacje fałszywe od wiarygodnych. Możemy też zachęcić do samodzielnego szukania – wtedy damy uczniom szansę wykazania się. Pamiętajmy jednak, żeby samemu też odnaleźć tę odpowiedź, by móc zweryfikować informacje z którymi przyjdzie uczeń. Dzięki temu będziemy mogli je również uzupełnić.

Autorka: Anna Starek – Wróbel


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Jak rozróżniać informacje? Narzędzia do analizy newsów

Wyszukiwarka internetowa i nauka krytycznego myślenia

Cyfrowa era fake newsów. Jak się w niej poruszać?