ADHD i Technologia. Co pomaga? Co szkodzi?

09.09.2020

Photo by Franck V. on Unsplash


Bez wątpienia umiejętne wykorzystywanie technologii sprzyja nauce i rozwojowi uczniów. W przypadku zaburzeń uwagi, czy koncentracji często pojawiają się różne wątpliwości. Jak jest w przypadku dzieci z ADHD, które napotykają sporo trudności w szkole i są bardziej narażone na uzależnienie od urządzeń cyfrowych?

Dzieci z ADHD w szkole

ADHD jest zespołem nadpobudliwości psychoruchowej, które utrudnia codzienne funkcjonowanie. W zależności od źródeł uważa się, że wśród dzieci w wieku szkolnym od 3 do 10% ma ADHD. Są to uczniowie mający problemy z koncentracją, organizacją, doprowadzeniem zadań do końca, impulsywne i hiperaktywne. To sprawia, że często popełniają błędy, gubią różne przedmioty, mają problemy z utrzymaniem konwersacji, a także unikają wysiłku związanego z pracą w szkole i domu.

Nauczyciele i opiekunowie mają wrażenie, że dzieci z ADHD w klasie wciąż przeszkadzają, kręcą się, wtrącają w rozmowę i są stale niespokojne. Nierzadko przypisuje się im łatki „niegrzecznych”, „łobuzów”, „outsiderów”. Wielu rodziców i nauczycieli jest zaniepokojonych, kiedy dziecko z ADHD nie chce się uczyć. Jednak nie do końca jest to prawdą. ADHD sprawia, że uczniowie funkcjonują inaczej, ale kiedy okaże się im wsparcie, mogą osiągać świetnie wyniki w nauce.

Jak technologia pomaga uczniom z ADHD?

Niektórzy naukowcy są zdania, że nowe technologie mają negatywny wpływ na dzieci z ADHD. Jednak są i tacy, którzy uważają, że mogą one poprawić jakość uczenia się i koncentracji uwagi.

Osoby z ADHD często borykają się z nieumiejętnością zarządzania czasem, organizacją, wykonywaniem zadań i niezwracaniem uwagi na szczegóły. To utrudnia naukę i życie w szkole. Podstawą leczenia ADHD jest terapia indywidualna i/lub poznawczo-behawioralna, która czasami musi być uzupełniona środkami farmakologicznymi.

Lekarze zwracają również uwagę na znaczenie relaksacji, naukę organizacji codziennych zajęć i planowania kalendarza. Dzieci z ADHD mają problemy ze skupieniem się na jednej rzeczy, łatwo ulegają rozproszeniu, przez co pracują wolniej i nie doprowadzają zadań do końca. I tu technologie mogą okazać się bardzo przydatne.

Kontrola, zarządzanie czasem i planowanie

Dzieci z ADHD w szkole potrzebują większej kontroli ze strony opiekunów i nauczycieli. Muszą mieć dokładnie zaplanowane czynności i jasno postawione oczekiwania wobec nich. Aplikacje i programy komputerowe mogą pomóc utrzymywać porządek i osiągnąć cele. Przykładem może być alert w telefonie lub komputerze, który pomoże w byciu punktualnym. Kalendarze elektroniczne oraz aplikacje do planowania i zarządzania zadaniami ułatwiają dotrzymywać terminów, a także skupiać się na konkretnych zadaniach.

Jak się okazuje, narzędzia cyfrowe pomagają również w nauce. W jednym badaniu udowodniono, że dzieci z ADHD, które uczą się matematyki z wykorzystaniem komputera, potrafią lepiej się skupić na zadaniach i osiągają lepsze wyniki. Istnieją również badania dowodzące, że wybrane gry komputerowe pomagają dzieciom się odstresować, trenować skupianie uwagi czy zapamiętywanie. Dlaczego tak się dzieje?

U dzieci z AHDH gorzej funkcjonuje obszar mózgu odpowiedzialny za koncentrację, ale za to dość sprawnie działa układ motywacji. Tradycyjne metody nauczania, czytanie, pisanie, słuchanie nauczyciela bywają dla nich zbyt monotonne, a wręcz nudne. Co innego, kiedy mają do czynienia z czymś, co ich interesuje i pasjonuje – wtedy są w stanie się skupić przez dłuższy czas i mają dużą motywację do działania. A aplikacje i gry komputerowe bez wątpienia są ciekawe i wciągają na dłuższy czas.

Dzieci z ADHD często odznaczają się wysokim rozwojem intelektualnym, dobrą spostrzegawczością, dużą wiedzą ogólną o świecie, a także zainteresowaniem wybranymi przedmiotami. Warto wykorzystać te mocne strony, ponieważ tkwi w nich potencjał do osiągania dużych sukcesów w wybranych dziedzinach.

Aplikacje, które mogą pomóc dzieciom z ADHD

Wiele aplikacji jest zaprojektowanych z myślą o dzieciach ze specjalnymi potrzebami. Dają przyjemne efekty wizualne, są łatwe do korzystania, poprawiają codzienne funkcjonalizowane i pozwalają dzieciom na większą niezależność bez narażania się na konflikty z otoczeniem. Oto wybrane z nich, polecane przez specjalistów, choć obecnie dostępne głównie w języku angielskim.

Dexteria – aplikacje, które pomagają dzieciom w nauce koncentracji, doskonalą umiejętności motoryczne niezbędne do pisania.

Tools 4 student – zestaw 25 organizatorów graficznych dla uczniów od klas 4, które mają na celu pomóc w uporządkowaniu myśli podczas czytania lub przygotowania do pisania.

Pbisworld.com – strona internetowa i aplikacja dla rodziców oraz nauczycieli zajmującymi się dziećmi z trudnościami w klasie i w domu.

Classdojo.com – system zarządzania klasą, który pozwala nauczycielom komunikować się z uczniami i zachęcać do pozytywnych zachowań. Dzięki aplikacji można tworzyć aktywną i pomocną społeczność szkolną.

Zagrożenia dla dzieci z ADHD

Dzieci z ADHD wykazują skłonność do przejadania się i otyłości. Są również bardziej podatne na obniżenie nastroju, stany lękowe, depresję i uzależnienia. Jak wiadomo, urządzenia cyfrowe pochłaniają sporo czasu, uzależniają i doprowadzają do zmniejszenia aktywności fizycznej. Niektóre badania wskazują, że uczniowie szkół podstawowych z objawiani ADHD częściej uzależniają się od internetu niż pozostali.

Aby zapobiec przejęciu życia przez technologię, powinno się ustalać granice i wyznaczać czas wolny od mediów (posiłki, sport, zabawa, spotkania rodzinne) oraz strefy wolne od mediów (sypialnia, kuchnia, jadalnia). Dzieci powinny mieć możliwość częstej aktywności fizycznej.

Narzędzia cyfrowe mogą pomagać w wyrównywaniu szans uczniów z ADHD, wykorzystując ich mocne strony i wspierając w codziennym życiu. Technologie mogą być bardzo pomocne do zwiększania wydajności, organizacji, poprawy jakości nauczania, ale niezbędne jest zachowanie równowagi.

Autorka: Joanna Szymańska


Źródła: (red.) R. Gaidamowicz, ADHD – plaga XXI wieku?, Psychiatria Polska, 52(2), 2018; J. Skibska, Dziecko z nadpobudliwością psychoruchową i deficytem uwagi – najważniejsze problemy oraz sposoby postępowania, [w:] E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik, J. Oleksy (red.): Edukacja małego dziecka. T. 4. Konteksty rozwojowe i wychowawcze. Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, Oficyna Wydawnicza IMPULS, Kraków 2013; https://www.psycom.net/adhd-and-technologyhttps://www.forbes.com/sites/nicholasfearn/2019/01/11/can-tech-effectively-treat-adhd-and-other-neurological-conditions/#17966ed13b42


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Lekcja trwa 45 minut. A dlaczego?

Świat sztuki cyfrowej. Wycieczka po narzędziach.

Technologia w edukacji przedmiotów artystycznych