Czas przed ekranem zalecenia kontra rzeczywistość

14.01.2020

Photo by Diego Passadori on Unsplash


Korzystanie z komputera, smartfona czy tabletu to w dzisiejszych czasach codzienność każdego z nas. Trudno się zatem dziwić, że najnowszych technologii używają także nasze dzieci. Jednak w ich przypadku zarówno ilość czasu spędzanego przed ekranem, jak i rodzaj aktywności podejmowanych w Internecie powinny być obwarowane pewnymi zasadami. Za ich ustalenie odpowiadamy my, rodzice.

Dzieci w sieci: coraz wcześniej i dłużej

Autorzy raportów dotyczących ilości czasu spędzanego przez dzieci przed ekranami różnych urządzeń elektronicznych są zgodni. Dzieci coraz więcej czasu poświęcają na patrzenie w ekran. Obniża się też wiek, w którym dzieci zaczynają używać tabletu czy smartfona. Z raportu „Korzystanie z urządzeń mobilnych przez małe dzieci w Polsce” przygotowanego przez Fundację „Dzieci Niczyje”[1] wynika, że aż 25% trzy- i czterolatków posiada własne urządzenie mobilne. W grupie pięcio- i sześciolatków odsetek ten wzrasta do 39%. Z urządzeń mobilnych korzystają już kilkumiesięczne dzieci, oglądając bajki czy słuchając piosenek. Starsze dzieci z kolei częściej grają w gry. Ponad 60% zdarza się też bawić telefonem lub tabletem bez konkretnego celu.

Jaki wpływ ma tak długi czas spędzany przed ekranem na rozwój dzieci? Tu również lekarze i naukowcy nie mają wątpliwości: negatywne konsekwencje to przede wszystkim coraz powszechniejsze wady wzroku i kręgosłupa. Warto wiedzieć, że do prawidłowego rozwoju narządu wzroku niezbędne jest wykształcenie widzenia trójwymiarowego. Tymczasem zarówno obraz widoczny w telewizorze, jak i na ekranie smartfona jest płaski, dwuwymiarowy.

Kolejnym skutkiem nadmiernego korzystania z urządzeń ekranowych są zaburzenia w kontaktach międzyludzkich. Zastępowanie kontaktu z opiekunami i rówieśnikami bajkami i filmami z YouTube’a nie służy wykształcaniu empatii, nie uczy też rozpoznawania własnych i cudzych emocji. Co więcej, dzieci oglądające bajki tuż przed snem są dużo bardziej podatne na zaburzenia snu – światło emitowane przez monitor zakłóca m.in. wydzielanie melatoniny, czyli hormonu snu[2]. W przypadku najmłodszych dzieci (poniżej 2. roku życia), intensywne korzystanie z urządzeń mobilnych może skutkować opóźnieniem w rozwoju mowy.

Ile czasu przed ekranem jest w porządku – zalecenia specjalistów

Zgodnie z najnowszymi zaleceniami WHO, dotyczącymi tego, jak zdrowo wychowywać dzieci do 5. roku życia, pierwsze dwa lata życia dziecka powinny być okresem całkowicie bez ekranu. Niektórzy lekarze i pedagodzy idą jeszcze dalej, rozciągając ten czas do momentu skończenia przez dziecko 3 roku życia. WHO dzieciom w wieku powyżej 2 lat zaleca korzystać z urządzeń ekranowych przez maksymalnie 1 godzinę dziennie. Niektórzy sugerują, by w przypadku dzieci między 2 a 7 rokiem życia ograniczyć ten czas jeszcze bardziej – do 30 minut każdego dnia.

Dlaczego przestrzeganie tych limitów jest tak ważne? Ponieważ w najwcześniejszych latach życia dziecko wyrabia nawyki, które pozostaną z nim na całe późniejsze życie. Stąd tak istotna jest odpowiednia ilość i jakość snu. Właściwy poziom aktywności fizycznej i czas spędzony na zabawie z rodzicami i rówieśnikami. Wszystkie te elementy przełożą się na późniejsze zdrowie psychiczne i fizyczne młodego człowieka.

Jak nie być „tabletowym rodzicem”

Na określenie rodziców, którzy często wręczają dziecku smartfon lub tablet, by mieć chwilę dla siebie, ukuto już termin „tabletowi rodzice”. Nie warto jednak popadać w drugą skrajność i odcinać dzieci całkowicie od technologii. Tym bardziej, że prędzej czy później i tak się z nią zetkną. Istnieje jednak kilka zasad, których dobrze jest przestrzegać, aby zapewnić dzieciom bezpieczeństwo i prawidłowy rozwój.


Przede wszystkim czas spędzany przed ekranem, szczególnie w początkowych latach życia dziecka, powinien być krótki. U dzieci między 3. a 7. rokiem życia może to być np. pół godziny dziennie rozbite na dwa 15-minutowe odcinki. Na początku najlepiej oglądać bajki czy grać w gry razem z dzieckiem. Nie należy udostępniać dziecku tabletu czy smartfona bezpośrednio przed snem ani podczas jedzenia. Nie można korzystania z tych urządzeń traktować jako nagrody lub kary (w ten sposób jedynie zwiększamy ich atrakcyjność w oczach dziecka). W wypadku starszych dzieci, które samodzielnie korzystają z telefonów i komputerów, warto zabezpieczyć urządzenia dzięki opcjom tzw. kontroli rodzicielskiej.

Autorka: Zofia Kortas


Źródła: [1] Korzystanie z urządzeń mobilnych przez małe dzieci w Polsce, Fundacja „Dzieci Niczyje” (2015), dostęp online: http://www.mamatatatablet.pl/pliki/uploads/2015/11/Korzystanie_z_urzadzen_mobilnych_raport_final.pdf. [2]Digital Media and Sleep in Childhood and Adolescence, „Pediatrics” (2017), dostęp online: https://pediatrics.aappublications.org/content/140/Supplement_2/S92


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Czas w mediach – dlaczego warto go limitować?

Telewizor vs. telefon – czy jest różnica?