Cyfryzacja szkół na przykładzie Finlandii

17.06.2020

Photo by Phil Aicken on Unsplash


Od wielu lat kraje europejskie i nie tylko przyglądają się Finlandii i zastanawiają się: jak oni to robią? Dlaczego przodują w wielu rankingach, z których jasno wynika, że fińskie szkoły są jednymi z najlepszych na świecie. Jest to o tyle zaskakujące, że Finowie wcale nie są nastawieni, by uczniowie osiągali jak najwyższe wyniki. Ich sukcesy wynikają ze specyfiki fińskiego systemu edukacji, który przeszedł ogromną metamorfozę. W tym systemie od pewnego czasu ważną rolę pełnią technologie, dzięki którym uczniowie nabywają kompetencje niezbędne do życia i pracy we współczesnym świecie. Dziś można uznać, że Finlandia zalicza się do tych krajów, które bardzo dobrze poradziły sobie z cyfryzacją szkół. Jednak jest to efekt wieloletnich wysiłków i konsekwentnie realizowanego planu.

Zobaczmy, jak w Finlandii zreformowano system edukacji, aby zapewnić uczniom umiejętności i kompetencje cyfrowe niezbędne do życia w dzisiejszym świecie.

Elastyczny system edukacji

Fiński system edukacji można porównać do sprawnie działającego organizmu, w którym wszystkie organy są bardzo ważne, dlatego dba się o nie tak samo. Jest to system przemyślany, zrównoważony, ale i bardzo elastyczny. Finowie z jednej strony przywiązują dużą wagę do tradycji, ale z drugiej zdają sobie sprawę, że świat się zmienia i system edukacji musi się dostosować do potrzeb uczniów, a nie na odwrót. Zdają sobie również sprawę z coraz większego znaczenia technologii w społeczeństwie, dlatego chcą swoich najmłodszych obywateli przygotować do życia w świecie cyfrowym. Wciąż nie pomijając innych bardzo ważnych dla nich aspektów życia.

Już w latach 90. fiński rząd wspierał wdrażanie ICT do systemu edukacji. Na początku XXI wieku okazało się jednak, że w fińskich szkołach technologie wcale nie są tak dobrze wykorzystywane, jak by się wydawało. Wiele szkół było rzeczywiście dobrze wyposażonych w sprzęt komputerowy, ale były również takie, które pozostawały daleko w tyle. Z badań wynikało, że uczniowie są raczej biernymi użytkownikami technologii. Nie było z tego większego pożytku dla ich zdrowia czy rozwoju. Szybko wyciągnęli wnioski i stworzyli plan, którego celem było to, że technologie nie będą tylko dodatkiem uczenia się, ale zostaną w pełni zintegrowane z codziennym rytmem szkół. Od tego czasu w fińskich szkołach duży nacisk kładzie się na integracje technologii i innowacji z nauczaniem.

Technologie są częścią edukacji

Jak już wspominano, Finowie postrzegają edukację jako jeden sprawnie działający system. Filarem sukcesu cyfryzacji było założenie, że technologie nie mogą być oddzielnym podsystemem, dodatkiem. Dlatego edukacja technologiczna nie jest tu traktowana jako odrębny przedmiot, lecz przedmiot interdyscyplinarny. Technologie wykorzystuje się na każdym szczeblu edukacji i w nauczaniu niemal wszystkich przedmiotów, również przyrody czy sztuki.

Warto tu podać świetny przykład. Od ponad 150 lat podstawowym elementem fińskich szkół są klasy rzemieślnicze, w których uczniowie wykonują prace ręczne. Szyją, tworzą przedmioty z drewna itp. Okazało, że rozwój technologii wcale w tym nie przeszkadza, wręcz przeciwnie. W ostatnich latach wiele szkół zostało wyposażonych w produkty cyfrowe typu drukarki 3D czy wycinarki laserowe. Dzięki temu uczniowie wychodzą poza schematy i mają szansę wykorzystywać coś więcej niż tylko komputery i tablety. A tradycja i nowoczesność idą w parze.

Kultura twórców

W Finlandii mocno zakorzeniona jest kultura twórców, która opiera się realizacji własnych pomysłów uczniów. System edukacji nie ma na celu kształcić tylko biernych użytkowników technologii, ale również ludzi, którzy potrafią je tworzyć. Dlatego w Finlandii realizuje się wiele projektów, których celem jest nauka praktycznego wykorzystywania ICT i wymyślania innowacji poprawiających jakość życia. Przykładem są zajęcia, podczas których dzieci budują własne roboty, projektują inteligentną odzież sportową lub lampy. Ich celem jest kultywowanie praktyk wynalazczych i odkryć opartych na technologii.

Rozwój i autonomia pedagogów

Ostatnia ważna sprawa. W porównaniu do wielu innych krajów europejskich Finlandia ma bardzo otwarty system projektowania programów nauczania. Nauczyciele nie są więźniami systemu i podstawy programowej. Biorą czynny udział w ocenie i doskonaleniu szkół, a także mają dużą swobodę w dobieraniu stylów nauczania i metod pracy. Pamiętajmy, że w Finlandii zawód nauczyciela jest bardzo szanowany, a w szkołach uczą wysokiej klasy specjaliści. Przez ostatnie 30 lat poświęcono sporo wysiłku na rzecz kształcenia nauczycieli, dlatego dziś wspólnie z dyrektorami tworzą wizje wykorzystywania technologii. Mogą je dopasowywać do potrzeb swoich uczniów i lokalnych społeczności.

Jakby wymienić 3 najważniejsze przyczyny sukcesu cyfryzacji fińskich szkół, to z pewnością byłyby to: reforma systemu nauczania, inwestycje w wyposażenie szkół oraz podnoszenie kwalifikacji nauczycieli. Dzięki temu dziś uczniowie mają równe szanse rozwijania umiejętności w zakresie ICT. Dzieci uczą się, jak wykorzystywać technologie na różne sposoby, a nauczyciele dążą do tego, by technologie stały się częścią zrównoważonego i ekologicznego sposobu na życie i kultury opartej na współpracy.

Autorka: Joanna Szymańska


Źródła: H.Niemi, J.Multisilta, L. Lipponen and M. Vivitsou, Finnish Innovations and Technologies in Schools, Rotterdam 2014; https://www.helsinki.fi/en/news/education-news/anyone-can-develop-technologies-this-is-how-the-finnish-school-system-promotes-the-maker-culture; https://growingmind.fi/project/


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Dlaczego dziś biblioteki są ważniejsze niż kiedykolwiek?

Technologia w polskich szkołach. Jak wypadamy na tle Europy?

Świat sztuki cyfrowej. Wycieczka po narzędziach.