Co to jest cyberprzemoc i jak się przed nią chronić?

02.06.2020

Photo by Joshua Gandara on Unsplash


„Cyberprzemoc” to słowo, które – niestety – zrobiło w ostatnich latach zawrotną karierę. Oznacza wszystkie formy przemocy wiążące się z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Wraz z powszechnym dostępem do Internetu coraz częściej spotkamy się z negatywnymi zjawiskami w sieci. Należą do niech: przemoc werbalna, hejt, nękanie, ośmieszanie czy szantażowanie. Narażone są przede wszystkim dzieci i młodzież, bowiem cyberprzemoc często występuje w grupie rówieśniczej, a Internet gwarantuje sprawcy wysoki poziom anonimowości. Do cyberprzemocy wykorzystywane mogą być m.in. poczta elektroniczna, SMS-y i MMS-y, czaty, komunikatory, media społecznościowe, blogi, fora i grupy dyskusyjne. Kompromitujące albo zawierające fałszywe oskarżenia materiały rozpowszechniają się w sieci niezwykle szybko, trudno je również usunąć. Trudnością jest też brak odpowiedniej reakcji ze strony rodziców. Ze względu na mniejszą znajomość mediów elektronicznych opiekunowie mogą nie dostrzegać problemu albo nie doceniać jego wagi.

Co mówią badania?

Z badania „Przemoc rówieśnicza a media elektroniczne”, przeprowadzonego na zlecenie Fundacji „Dajemy Dzieciom Siłę” przez Gemius S.A. wynika, że aż 52% internautów w wieku 12–17 lat przyznało, że za pośrednictwem Internetu lub telefonii komórkowej miało do czynienia z przemocą werbalną – niemal połowa badanych doświadczyła wulgarnego wyzywania (47%), co piąty poniżania, ośmieszania i upokarzania (21%), a co szósty straszenia i szantażowania (16%). Jednocześnie symptomatyczny jest fakt, że tylko co dziesiąte dziecko zdecydowało się zawiadomić o doświadczanej cyberprzemocy rodzica lub nauczyciela. Podobnie wygląda statystyka innych form cyberprzemocy. 57% badanych przyznaje, że było przynajmniej raz obiektem zdjęć lub filmów wykonanych wbrew ich woli. Niemal jedna trzecia dzieci doświadczyła w sieci sytuacji, w której ktoś się pod nie podszywał, a 14% nastolatków zgłosiło w badaniu przypadki publikowania w sieci kompromitujących ich materiałów: informacji oraz zdjęć lub filmów.[1]

Jak reagować na cyberprzemoc?

Choć czasem może wydawać się to niemożliwe, możemy próbować chronić swoje dzieci przed cyberprzemocą. Pierwszym krokiem w tym kierunku jest oczywiście szczera rozmowa i silna, bezpieczna więź z dzieckiem, dzięki której nie będzie się ono bało powiedzieć nam o swoich doświadczeniach. Starajmy się nie reagować emocjonalnie, ale wspierać dziecko i szukać konstruktywnych rozwiązań. Unikajmy odpowiadania na nękające wiadomości – sprawcy przemocy bardzo często chodzi właśnie o naszą emocjonalną reakcję. Lepiej od razu zablokować użytkownika lub w ogóle nie otwierać nadchodzących od niego wiadomości. Pomocne będzie też zdystansowanie się do problemu, np. w formie „detoksu od Internetu”, który sprawi, że dziecko zyska nową perspektywę.

Identyfikacja sprawcy

Jeśli udało Ci się zidentyfikować osobę odpowiedzialną za cybernękanie i jest to ktoś z otoczenia dziecka, możesz też porozmawiać z jego/ jej rodzicami. Dobrym pomysłem może być również rozmowa z nauczycielem czy wychowawcą. Jeśli zastraszanie ma miejsce online, jest bardzo prawdopodobne, że może się zdarzyć również „w realu” i dotyczyć więcej niż jednego dziecka. Warto wówczas zrobić print screeny lub kopie nękających wiadomości – mogą być ważnym dowodem, jeśli dojdzie do eskalacji sytuacji. Istotne są też działania przeciwdziałające przemocy, do których należą przede wszystkim:

  • nauka dziecka netykiety i empatii;
  • rozmawianie z nim o zasadach, jakie obowiązują w sieci;
  • uświadamianie mu, że w Internecie, podobnie jak w rzeczywistości, nawet z pozoru niewinny komentarz może kogoś mocno urazić.

Tu znajdziesz pomoc

Oprócz osobistego wsparcia swojego dziecka, w sytuacji cyberprzemocy masz też inne możliwości działania. Fundacja „Dajemy Dzieciom Siłę”, która od lat prowadzi kampanię „Chroń dziecko w sieci”, zachęca m.in. do skorzystania z bezpłatnej linii: 800 100 100 przeznaczonej dla rodziców, których dzieci padły ofiarami cyberprzemocy lub zetknęły się ze szkodliwymi treściami w Internecie. Na prowadzonej przez Fundację stronie http://www.dzieckowsieci.pl/ znaleźć można również materiały edukacyjne dla dzieci i rodziców. Z kolei w serwisie https://dyzurnet.pl/ można anonimowo zgłosić nielegalne treści w Internecie, szczególnie związane z seksualnym wykorzystywaniem dzieci. Platforma https://www.edukacja.fdds.pl/ przeznaczona jest natomiast dla nauczycieli. którzy chcieliby przeprowadzić w swojej szkole zajęcia edukacyjne poświęcone cyberprzemocy. W konkretnych przypadkach warto też zgłosić naruszenie bezpośrednio do dostawcy lub administratora danego serwisu internetowego (przycisk „Uzyskaj pomoc lub zgłoś” na Facebooku, „Zgłoś” na Instagramie i YouTubie albo kontakt z administratorem forum czy bloga).

Autorka: Zofia Kortas


[1] Jak reagować na cyberprzemoc? Poradnik dla szkół, dostęp online: https://www.edukacja.fdds.pl/cb0428e3-c0d8-47cb-8508-1b865100a1f9/Extras/ksiazka-jak_reagowac_na_cyberprzemoc-FDDS-12042017.pdf.


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

W poszukiwaniu czasu online – czyli dzień według potrzeb

Rodzinny harmonogram korzystania z Internetu