#Zostańwdomu i co dalej? 😉

18.03.2020

Photo by Ben White on Unsplash


W związku z rozprzestrzenianiem się koronawirusa na świecie, w naszym kraju wprowadzono stan wyjątkowy. Żłobki, przedszkola oraz szkoły zostały zamknięte. To samo dotyczy galerii handlowych, a także innych placówek, które oferują przestrzeń lub usługi dla dzieci i młodzieży. W obecnej sytuacji to na nas – rodzicach – spoczywa cała odpowiedzialność za zorganizowanie czasu naszym dzieciom. To więcej niż tylko zapewnienie rozrywki.

Nasi najmłodsi są poddawani procesom edukacyjnym, które są opracowane pod ich grupę wiekową i wpływają na harmonijny rozwój, a które powinniśmy starać się kontynuować – pamiętajmy, że brak stymulacji rozwojowej powoduje regres. Musimy więc przejąć tymczasowo funkcję organów, które z powodu pandemii są niedostępne dla naszych podopiecznych. Aby tego dokonać oprócz kreatywności, niezbędna będzie nam również wiedza, która pomoże przetrwać ten chwilowy niedostatek. Jako ojciec, jeszcze bardziej czuję się w obowiązku podzielić się z Wami moimi zasobami, aby pomóc Wam zadbać o najmłodszych. W poprzednim artykule skupiłem się na psychofizycznej płaszczyźnie rozwoju, w tym posłużę się przykładami wywodzącymi się z obszarów terapii zajęciowej i pedagogiki. Wspólnie przygotujemy się do działania!

Trochę teorii, czyli kilka słów wyjaśnienia o terapii zajęciowej.

Terapia zajęciowa jest jedną z najstarszych form rehabilitacji, która skupia się na ogólnym usprawnianiu, rozwoju umiejętności społecznych, rozwoju umiejętności wykonywania czynności życia codziennego, pomocy w opanowaniu czynności zawodowych (lub przekwalifikowania zawodowego) oraz innych wskazanych działaniach. Czerpiąc z tych zasobów, możemy użyć tej wiedzy do wsparcia rozwoju naszych dzieci.

Poniżej poznacie rodzaje metod terapii zajęciowej, które są przydatne do organizowania zajęć w domu. Spektrum metod i technik jest dość szerokie, jednak w tym artykule skupimy się na tych, które najłatwiej zaimplementować w gospodarstwie domowym. Każde z nich można dostosować do predyspozycji podopiecznego/podopiecznych.

Arteterapia – terapia sztuką

  1. rysowanie (kredkami, ołówkiem, węglem, kredą)
  2. malowanie (farbami akwarelowymi, olejowymi, do szkła, plakatowymi; tuszem kreślarskim)
  3. masy plastyczne (solna, gipsowa, modelina, plastelina, papierowa, wosk)
  4. origami (motywy postaci, kwiatów, itp.)
  5. collage (wycinanki, wydzieranki, wyklejanie; łączenie z innymi technikami plastycznymi)

Muzykoterapia

  1. czynna (śpiewanie piosenek, gra na instrumentach)
  2. bierna (słuchanie muzyki relaksującej, aktywizującej; trening autogenny Schultza)

Biblioterapia

  1. głośne czytanie fragmentów lub całości utworów i rozmowa po przeczytaniu
  2. słuchanie utworów (audiobooki, podcasty, bajki, itp.)
  3. propozycje do samodzielnego czytania i dyskusja po przeczytaniu
  4. czytanie poezji

Choreoterapia

  1. taniec
  2. improwizacje ruchowe przy muzyce
  3. ćwiczenia muzyczno-ruchowe

Przechodzimy do praktyki: porady i przykłady

Uwolnijmy wewnętrznego artystę! Rysowanie i malowanie to dość swobodna forma ekspresji, która oprócz rozwijania funkcji motorycznych i koordynacji wzrokowo-ruchowej, daje także możliwość symbolicznego wyrazu przeżyć, doświadczeń, czy też emocji w bezpiecznej przestrzeni. Wykorzystajcie farby, kredki lub ołówek i potencjał Waszych pociech. Przełoży się to na poszerzenie wiedzy o Waszym dziecku i zacieśni relacje. Zwróćcie uwagę na wybór techniki przez Wasze dziecko (woli farby, czy użycie miękkiego lub twardego ołówka), które daje pewien pogląd na stopień samooceny i sferę emocjonalną. Treść dzieła również wiele mówi o aktualnych problemach, samopoczuciu, czy też lękach. Porozmawiajcie o tym, co Wasze dzieci tworzą.

  1. Spróbujcie różnych przyborów do rysowania, każdy pomaga rozwijać inne umiejętności. Kredki pastelowe dobrze sprawdzą się w kolorowaniu większych powierzchni, kredki zwykłe lub twardy ołówek pomogą rozwijać koordynację wzrokowo-ruchową oraz precyzję ruchu. Poeksperymentujcie z kredkami akwarelowymi, które dają więcej możliwości niż inne kredki lub farby akwarelowe. Można nimi rysować na sucho, namaczać pigment bezpośrednio na końcu kredki, lub rozprowadzać wodę na już pomalowanym papierze (co daje ciekawe efekty kolorystyczne). Kredki akwarelowe mają bardziej wyraziste kolory niż inne kredki, ale niosą ryzyko porwania papieru lub wytworzenia fałd przez wodę.
  2. Stare gazety i magazyny można wykorzystać do zrobienia własnego magazynu. Wystarczą nożyczki (można też wydzierać, ale nożyczki są bardziej precyzyjne), klej do papieru i wyobraźnią. Te same materiały mogą też posłużyć do wykonania koszyczka lub ramki do obrazka. Strony z kolorowych magazynów wyrywamy lub wycinamy, zwijamy z nich cienkie ruloniki, które z jednej strony pokrywamy niewielką ilością kleju (np. Vikolu). Następnie z uzyskanych ruloników możemy tworzyć mini rzeźby, koszyczki lub ramki, odpowiednio je układając i łącząc klejem. Taka aktywność rozwija precyzję ruchów i pobudza wyobraźnię.

Muzyka

Muzyka działa na ludzi wielowymiarowo, począwszy od poziomu fizjologicznego, skończywszy na procesach poznawczych, Może posłużyć aktywizacji lub relaksacji i należy odpowiednio dobierać utwory, zależnie od obecnego samopoczucia, stopnia pobudzenia psycho-ruchowego oraz tempa życia psychicznego. Choreoterapia poniekąd wchodzi w skład muzykoterapii, gdyż wykorzystuje się w niej taniec przy muzyce. Zależnie od celu, jaki chcemy osiągnąć (wyciszyć i zrelaksować dziecko lub pobudzić), należy starannie wybrać materiał muzyczny.

Technika z tańcem jest bardzo pomocna w nauce rytmu, kształceniu słuchu oraz rozwijaniu pełnych zakresów ruchu. Dla najmłodszych, którzy dopiero uczą się kontrolować swoją motorykę, zalecam zacząć od najprostszych form ekspresji ruchowej, takich jak klaskanie czy wybijanie rytmu nogą o podłogę, następnie w miarę postępów urozmaicać taniec aż do pełnej swobody ruchów.

  1. Zabawa z głosem. Spróbujcie śpiewać razem nuty, modulując odpowiednio głos. Dobieranie wyższych lub niższych tonów i eksperymentowanie z dźwiękiem pozwoli na rozwój strun głosowych.
  2. Naśladujcie wybrane zwierzęta lub charakterystyczne odgłosy, które wydają. Kląskanie, ćwierkanie, czy gwizdanie wpłyną pozytywnie na dykcję i zmniejszą prawdopodobieństwo konieczności wizyty u logopedy.

Książki

Książki są doskonałym narzędziem terapeutycznym. To nie tylko historie, które pobudzają wyobraźnię, lecz także pełnią funkcję edukacyjną. Literatura pozwala poznać inne perspektywy i wzorce zachowań (poddane po przeczytaniu analizie), powiększa zasoby osobiste i – co chyba najważniejsze – pomaga szukać i zaakceptować siebie. Utwory nie podają recepty na rozwiązanie problemów, ale wskazują drogę, na każdym etapie życia. Oczywiście, należy dobrać tekst (lub ewentualnie film) do wieku i charakteru dziecka, lub też do problemu z jakim się boryka. Przykłady tekstów i problemów, które są tam poruszane:

  1. Złość – „Nadąsany gołąb” – T. Kubiak
  2. Emocje i ich ekspresja – „Ania z Zielonego Wzgórza” – L. M. Montgomery
  3. Zazdrość – „Oto jest Kasia” – M. Jaworczakowa
  4. Agresja – „Bijacz” – M. Musierowicz
  5. Lęk przed ciemnością – „Wiersze, że aż strach” – M. Strzałkowska

Nieocenionym źródłem dydaktycznym są też oczywiście znane nam baśnie, jak na przykład “Kopciuszek”, “Brzydkie kaczątko”, czy “Czerwony kapturek”. Warto połączyć biblioterapię z arteterapią, aby wykorzystać ich wspólny potencjał dla lepszego efektu. Można to osiągnąć na przykład poprzez malowanie lub rysowanie wybranej sceny z utworu, czy lepienie z plasteliny postaci z bajki.

Poniżej jeszcze kilka przykładów kreatywnych zabaw, które możecie przeprowadzić w domu:

  1. Zbuduj z dzieckiem łódeczkę z gąbki do zmywania naczyń, kawałka papieru i wykałaczki. Wykałaczkę wbij w gąbkę (w tę szorstką stronę) i zrób z papieru mały żagiel (przytwierdź do wykałaczki np. plasteliną). W odpowiednio dużej misce z wodą (lub wannie) można urządzić mini regaty. Oprócz radości to także ćwiczenia oddechowe, bo na łódki trzeba dmuchać, żeby płynęły.
  2. Zróbcie biżuterię z masy solnej (masę solną robi się tak: mąka i sól w proporcji 1:1, 1 łyżka oleju, woda w ilości potrzebnej do wyrobienia “tępego” ciasta). Wymyślcie wzór, narysujcie go i według niego przygotujcie projekt na przykład wisiorka. Wykałaczką zróbcie otwór (lub otwory) aby można było przewlec łańcuszek/rzemyk. Ozdóbcie dowolnie lub odstawcie do wyschnięcia i wtedy pomalujcie. Taka zabawa dobrze wpływa na rozwój motoryki i precyzję ruchów.
  3. Wykonajcie pocztówki wielkanocne (lub na inną okazję). Wytnij z papieru o większej gramaturze (np. 160 lub 250 g/m2) kawałki wielkości pocztówki. Ze zwykłej kartki zróbcie szablony nożyczkami (lub wydzierając). Przygotuj farby i szczoteczki (najłatwiej użyć szczoteczek do zębów). Nanoś farby metodą natryskową za pomocą szczoteczki (najlepiej spróbować najpierw na gazecie).
  4. Stwórzcie własne obrazy – batiki. Do tego potrzebny jest kawałek płótna, gorący wosk (należy zachować ostrożność w przypadku młodszych dzieci), pędzelek i tusz lub farby. Obraz tworzymy barwiąc konkretne miejsca na płótnie i pokrywając za pomocą pędzelka i ciepłego wosku te obszary, których nie chcemy farbować (te już pomalowane lub te, które mają mieć kolor płótna). Efekty są czasami zdumiewające. Warto zrobić własną galerię sztuki z dzieckiem, jednocześnie rozwijając u niego zdolności manualne i wrażliwość.
  5. Rolka po papierze toaletowym lub ręczniku papierowym może mieć wiele ciekawych zastosowań. Można z niej na przykład zrobić grzechotkę, wystarczy umieścić w środku ziarna fasoli i kaszy gryczanej i zakleić końce. Jeśli dysponujecie gipsem i papierem toaletowym, można zrobić podstawę lampy, oblepiając rolkę papierem namoczonym w rozrobionym gipsie. Kształt może być dowolny, byle do środka zmieściła się żarówka wraz z elementem z gwintem i balem (może być z innej, starej lampy). Zaawansowani domowi artyści mogą pójść krok dalej i stworzyć abażur do lampy z batiku odpowiedniej wielkości i miedzianego drutu. To świetny sposób na naukę, zabawę i stworzenie unikatowego sprzętu.

Mam nadzieję, że z tymi informacjami będzie Wam łatwiej zorganizować czas dla Waszych pociech, jednocześnie wiedząc, że każde z działań pomaga stymulować rozwój.

Autor: Jakub Turkowski


Inne teksty, które mogą cię zainteresować

Co robić, kiedy nie korzystamy z Internetów?

Czy moje dziecko zostanie w tyle, jeśli nie będzie korzystało z nowych technologii?

Metody na dobre samopoczucie